سفارش تبلیغ
صبا

شرک و مشرک


به نام خدا


شرک و مشرک


بسا فقیهی که فقاهتش را

بسا عارفی که مکاشفاتش را

بسا فیلسوفی که براهینش را

بسا عالمی که علمش را

بسا زاهدی که زهدش را

بسا ذاکری که ذکرش را

بسا قاری ئی که قرائتش را

بسا مفسری که تفسیرش را

بسا زاهدی که زهدش را

بسا خادمی که خدمتش را

و ...

بسا نمازگزاری که نمازش را

خدای خویش ساخته و به جای پرستش خالصانه خداوند بی صورت، صور خیالی خویش را ستایش می کند. 


بت پرستی را با نخوت و افاده به جرم شرک آشکار به سخره می گیریم غافل از اینکه بت های درونی مان، مخفیانه از ما مشرکی دون مایه تر از تندیس پرستان دوران جاهلیت ساخته اند.


خداوندا، به عظمت و بزرگی ات قَسَمت می دهیم از خطاهای پیدا و پنهان ما مسلمانان مشرک درگذر.


» نظر

عصر جدید و نگاهی به دینداری در ایران

به نام خدا


عصر جدید و نگاهی به دینداری در ایران


آغاز آشنایی ایرانیان با پیشرفت های علمی اروپا مقارن است با شروع قرن بیستم و همزمان با اواسط حکومت 10 ساله مظفرالدین شاه (نفر پنجم از هفت پادشاه سلسله قاجار).


به تدریج که ایرانی ها با دست آوردهای علمی اروپا در حوزه های مختلف و رشته های متعدد آشنا شدند، این نگرانی بین فقهای دینی به وجود آمد که علم، موجب دین گریزی به ویژه بین روشنفکران شده است.


اولین دانشگاه در ایران در دوره پهلوی اول تاسیس شد. توسعه دانشگاه ها در دوران پهلوی دوم این نگرانی را افزایش داد. اواخر دوره پهلوی دوم، دین گریزی در دانشگاه ها به ویژه با گسترش مکتب مارکسیسم و کمونیسم، افزایش یافت.


پس از تشکیل انجمن های اسلامی دانشجویی در دانشگاه های دوران پهلوی توسط مهندس بازرگان و شروع فعالیت های دینی در سطح دانشگاه ها و مراکزی چون حسینیه ارشاد، گرایش دانشجویان، تحصیلکرده ها و روشنفکران به دین، قابل توجه شد. ورود بزرگانی چون استاد شهید، مطهری از حوزه علمیه به دانشگاه در این کار تاثیر به سزایی داشت.


دانشگاهیان وقتی اسلام را از زبان کسانی نظیر مهندس بازرگان، آیت الله طالقانی، شهید مطهری، دکتر شریعتی و دیگر بزرگان می شنیدند، متوجه می شدند که اسلام، سخنان ناگفته بسیار دارد. آنها مطالبی از زبان این بزرگان شنیدند که از منابر مساجد، حسینیه ها و هیات های مذهبی نشنیده بودند. 


آن سال ها مقارن بود با پیشرفت های قابل توجه اتحاد جماهیر شوروی که تحت حاکمیت حزب کمونیست آن  کشور اداره می شد. آن حزب تحت تاثیر اندیشه های مارکسیسم شکل گرفته بود. گروهی از روشنفکران دینی، تحت تاثیر همان اندیشه، با نگاهی سوسیالیستی که نگاهی تک بعدی به اسلام بود، عده ای از دانشگاهیان را به خود جذب کردند. آن گروه را مارکسیت های اسلامی نامیدند. با تیزبینی رهبر انقلاب، امام خمینی که  آنزمان در تبعید بسر می بردند، و بزرگانی نظیر آیت الله طالقانی و شهید مطهری و ... اسلام گراها مسیر خود را از آنها جدا کردند.


وقتی انقلاب اسلامی صورت گرفت، انتظار می رفت برای تشویق و ترغیب دانشگاهیان و روشنفکران به دین، راه کسانی چون شهید مطهری ادامه پیدا کند. گرچه عده قلیلی مسیر او را طی کردند ولی متاسفانه قشر وسیعی که اکثریت نهاد ارزشمند روحانیت را شامل می شود، همان راه معمول و همیشگی مبلغان قدیمی دینی مساجد و حسینیه ها را دنبال کردند. 


اکنون همین قشر از روحانیت فریادش بلند است که چرا جوانان به ویژه دانشگاهیان به اندیشه های الحادی و اِتئیسم بیشتر از دین، گرایش پیدا کرده اند. در حالیکه با نگاهی به تاریخ معاصرِ جریانِ روشفکری، علت عمده ی این گرایش، خود روحانیت است. نه علم، نه دانشگاه و نه تحصیل در رشته های مختلف علوم جدید. گرچه رسانه های بیگانه در دین گریزی بی تاثیر نیستند ولی دستمایه و خوراک تبلیغی آنها بر علیه دین را همین قشر از روحانیت فراهم می کند.


البته تا حدی به این قشر از روحانیت باید حق داد، زیرا منابع و رفرنس های دینی، مخلوطی از روایات درست و بعضاً نادرست هستند که تفکیک آنها کار ساده ای نیست و مستلزم تحقیق بسیار و مطالعه ای فراگیر است. علاوه بر آن شناخت دقیق و درست مسائل و مشکلات و از همه مهمتر، اصلاح نگرش به دین است. یعنی همان راهی که شهید مطهری و امثال وی طی کردند. بی دلیل نبود که امام خمینی (ره) در مقام آن شهید والامقام فرمودند: مطهری پاره تن من بود. شهید مطهری تنها کسی بود که امام برایش گریست.


بزرگان دین، با عشق و از روی علاقه و اشتیاق، مسیری پر مشقت و سخت را طی می کردند. در حالیکه امروز، بسیاری از جوانان به خاطر شرایط متفاوتی که برای حوزه های علمیه حاصل شده، آنرا انتخاب می کنند. شخصی می گفت: اگر بخواهم بروم دانشگاه، هم باید آزمون بدهم، هم هزینه کنم، هر سربازی بروم. بعدش به علت نبودن شغل نه درآمدی خواهم داشت و نه می توانم ازدواج کنم. در حالیکه با رفتن به حوزه علمیه این مشکلات را نخواهم داشت! نگاهی کاملاً مادی گرایانه به طلبگی و روحانی شدن!


بزرگان دین با حداقل ها در سخت ترین شرایط زندگی می کرده اند. توکل به خداوند، امید به یاری و مدد او، سختی و تعلیماتی از این دست از مهمترین بنیان های معنویت دینی است. بیداری نیمه شب از روی عشق و نه با کوک ساعت، وضو با آب سرد، غذای ساده و اندک، دوری از تجمل، ساده زیستی، ساده پوشی و ... باب ورود به تقوی و پرهیزگاری هستند. به نظر می رسد، شرایط زندگی امروز در دوره مدرن، علامه پرور نیست و احتمالاً قادر نیست کسی همچون علامه طباطبایی (ره) که منبعی غنی مانند تفسیر المیزان را به وجود آوردند، پرورش بدهد. مراد از علّامه در اسلام، تنها دانش نیست. دانشی توام با تزکیه نفس، ایمان و اعتماد قلبی به خداوند متعال.


روحانیت نتوانست بطور جامع و کامل، خودش را با نیازهای امروز جامعه وفق بدهد، روحانیت نتوانست مسائل و مشکلات جهان جدید را به درستی بشناسد و برای حل آنها چاره اندیشی کند. البته مقصود، اکثریت روحانیت است، نه نهاد روحانیت. خدا رحمت کند شهید مطهری را، کتابی نوشتند به نام مسئله حجاب. ایشان نام کتاب را ننوشتند موضوع حجاب. زیرا تشخیص دادند که امروزه حجاب یک مسئله است. حوزویان باید بررسی کنند مسائل امروز چه چیزهایی هستند. مسائل امروز دانشگاهیان را نمی توان صرفاً در احکام رساله های تکراری جستجو کرد. 


روحانیونی هستند که به جای کنکاش در قرآن کریم برای پاسخ به چالش های جدید به وجود آمده، صورت مسئله را حذف می کنند. برخی روحانیون بر این باورند که کشفیات علمی در خصوص شناخت هستی، مثلاً ساختار فیزیکی عالم با آیات قرآن کریم سازگار نیست!  آیا اینگونه دین شناسی موجب دین گریزی تحصیلکرده ها و دانشگاهیان نیست؟


تو خود حدیث مفصل بخوان زین مجمل

14-08-97



» نظر

نکاتی از کتاب بازجویی از صدام

به نام خدا

کتاب بازجویی از صدام ، تخلیه اطلاعاتی رئیس جمهور
جان نیکسون مامور cia
ترجمه: هوشنگ جیرانی

کتاب، حاوی نکات مهمی است. ذیلا برداشت خودم را از جلسات تحلیلگر سیا با رئیس جمهور آمریکا به عرض می رسانم.

1- سازمان CIA برای شناسایی مشی سیاسی تمام دولت ها، رژیم ها، احزاب، فرقه های دینی، مذهبی و حتی گاهی برای شناسایی برخی اشخاص در سراسر دنیا کارشناس و تحلیلگر تربیت می کند. معمولا هر کارشناسی در موضوع و یا موضوعات خاصی تحقیق می کند.

2- دولت آمریکا قبل از هر گونه تصمیم در باره موارد ذکر شده، ابتدا از تحلیلگران سیا به ویژه کارشناس مربوط به همان موضوع، چند جلسه دعوت کرده و با او مذاکره می کند. گاهی رئیس جمهور آمریکا از کارشناس سیا که از لحاظ سازمانی در رده پایین محسوب می شود در موضوع خاصی نظر خواهی می کند. البته این دعوت معمولا با حضور وزیر خارجه و مشاوران رئیس جمهور صورت می گیرد.

3- گرچه دولت از نظرات تحلیلگران سیا استفاده می کند ولی عموماً نظرات تحلیلگران معیار اصلی تصمیم گیری رئیس جمهور نیست و نهایتاً خود رئیس جمهور پس از مذاکره با دولتی ها تصمیم نهایی را می گیرد. گاهی هم رئیس جمهور تحلیلگران و کارشناسان سیا را تمسخر می کند و کاری به تحقیقات چندین ساله سیا نداشته و به میل خود عمل می کند. در حقیقت شخصیت اخلاقی و روانی رئیس جمهور در تصمیم گیری دولت آمریکا به ویژه در قبال سیاست خارجه بسیار مؤثر است در اینکه خودکامگی کند یا به نظرات دیگران توجه کند.

4- از نظر نویسنده کتاب، یک کارشناس تحلیلگر سیا زمانی در کارش موفق است که مطابق میل و خواسته رئیس جمهور حرف بزند و برداشت شخصی خود را کمتر مطرح کند. نویسنده کتاب، از اینکه به عنوان یک تحلیلگر ممکن است در تصمیم دولت آمریکا در جنگ خلیج فارس و سرنگونی صدام نقش داشته، اندکی دچار عذاب وجدان است و احساس می کند اگر صدام سرنگون نمی شد شاید این همه انسان در عراق قتل عام نمی شدند.

5- دولت آمریکا برای حفظ منافع خود، از تندروها اعم از رژیم های حاکم، گروه ها، احزب یا افراد برای پیشبرد منافع خود تا حد امکان بهره برداری می کند.

6- دولت آمریکا وقتی از جانب تندروها اعم از رژیم های حاکم، گروه ها، احزب یا افراد خطری احساس کند، ابتدا آنها را در رسانه ها، دیکتاتور، مستبد یا تروریسم معرفی می کند و سپس جهت براندازی و حذف آنها از طریق نهادهای بین المللی اقدام، سپس یا ناتو را وارد عمل می کند یا خودش وارد عمل می شود. نویسنده می گوید که رئیس جمهور بوش در جایی گفته چون صدام قصد ترور دخترانش و همچنین بوش پدر داشته جهت براندازی صدام اقدام کرده است. [البته اگر بوش چنین مطلبی گفته باشد این می تواند فقط یکی از دلایل باشد]

7- دولت آمریکا به اشخاص معتدل، میانه رو و کسانی که دنبال وحدت ملی و یا دنبال تحقق دمکراسی در کشورشان باشند و شاخه های نظامی نداشته باشند حساسیت به خرج نمی دهد. 

8- از نظر دولت آمریکا، شخصی نظیر مقتدی صدر، که دارای نیروی نظامی است خطر آفرین است. دولت در صحبت هایش با کارشناس سیا چند بار از او یاد می کند و دو بار به او می گوید آیا لازم است، مقتدی صدر را ترور کنیم یا نه؟

 

 

در انتها توجه شما را جلب می کنم به سخنرانی اوباما درباره نلسون ماندلا در مراسم بزرگداشت او در آفریقای جنوبی.
 http://www.iribnews.ir/fa/news/2179842



» نظر

آیه شریفه 4 قل: (انعام 19) و آیه شریفه 5 قل: (رعد 16)


به نام نور


آیه شریفه 4 قل: (انعام 19) و آیه شریفه 5 قل: (رعد 16) 


1  قُلْ أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهَادَةً

2  قُلِ اللَّهُ شَهِیدٌ بَیْنِی وَبَیْنَکُمْ وَأُوحِیَ إِلَیَّ هَ?ذَا الْقُرْآنُ لِأُنذِرَکُم بِهِ وَمَن بَلَغَ أَئِنَّکُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى?

3  قُل لَّا أَشْهَدُ

4  قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَ?هٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِی بَرِیءٌ مِّمَّا تُشْرِکُونَ


1- بگو گواهى چه کسى از همه برتر است

2- بگو خدا میان من و شما گواه است و این قرآن به من وحى شده تا به وسیله آن شما و هر کس را [که این پیام به او] برسد هشدار دهم آیا واقعا شما گواهى مى دهید که در جنب خدا خدایان دیگرى است

3- بگو من گواهى نمى دهم

4- بگو او تنها معبودى یگانه است و بى تردید من از آنچه شریک [او] قرار مى دهید بیزارم





آیه شریفه 5 قل: (رعد 16) 

1  قُلْ مَن رَّبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ

2  قُلِ اللَّهُ

3  قُلْ أَفَاتَّخَذْتُم مِّن دُونِهِ أَوْلِیَاءَ لَا یَمْلِکُونَ لِأَنفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا

4  قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الْأَعْمَى? وَالْبَصِیرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِی الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَکَاءَ خَلَقُوا کَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَیْهِمْ

5  قُلِ اللَّهُ خَالِقُ کُلِّ شَیْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ


1- بگو پروردگار آسمانها و زمین کیست

2- بگو خدا

3- بگو پس آیا جز او سرپرستانى گرفته اید که اختیار سود و زیان خود را ندارند

4- بگو آیا نابینا و بینا یکسانند یا تاریکیها و روشنایى برابرند یا براى خدا شریکانى پنداشته اند که مانند آفرینش او آفریده اند و در نتیجه [این دو] آفرینش بر آنان مشتبه شده است

5- بگو خدا آفریننده هر چیزى است و اوست یگانه قهار

 

1396،11،3


» نظر

کتاب مقدس و نظریات داروین

به نام خدا


کتاب مقدس و نظریات داروین


از دیدگاه بنیاد گراهای اسلامی بین آیات قرآن کریم و نظریات علمی به ویژه نظریات داروین که موضوع بحث ماست، سنخیتی وجود ندارد. 


از آنجائیکه پیش فرض یک محقق دیندار، هنگام تحقیق در متن کتاب مقدس به ویژه قرآن کریم، مبتنی بر الهی بودن و عاری از خطا و اشتباه است، نگاه چنین محققی نمی تواند نقادانه باشد. چنین محققی هر نوع عدم انطباق را ناشی از فهم نادرست خویش تلقی کرده و تمام تلاش خود را بکار می گیرد تا به زعم خود منطقی ترین نتیجه که به مقصود و منظور گوینده نزدیک باشد را بیاید. شرح و تفصیل آیات، با این نوع نگرش به کتاب مقدس را تفسیر می نامند. یکی از مهمترین عللی که موجب  نگاشتن انواع تفاسیر قرآن در طول تاریخ اسلام  گردیده، همین مسئله بوده است.

قبلا در مقاله "قرآن کریم و مفهوم بالا" آورده بودم که : تا پیش از کوپرنیک (قرن 16میلادی) بنا به دید ظاهری، قدما اعتقاد داشتند، زمین مرکز عالم است. در قرن 17 ، کپلر، نظریه خورشید مرکزیِ کوپرنیک را با فرمول های ریاضی اثبات کرد. بدیهی است این نظریه در خصوص منظومه شمسی بود و از منظر اختر فیزیک (علم جدید)، عالم یا یونیورس تعریف دیگری دارد. 

امروزه موضوع زمین مرکزی در منظومه شمسی به قدری مضحک است که حتی یک دانش آموز ابتدایی هم با ارائه شواهد و دلایل کافی آنرا رد می کند.


موضوع علم هیأت، در قدیم، چنین مباحثی بوده و تا پیش از قرن 16م مبنای علم هیات، نظریات بطلمیوس یونانی بوده. ده ها آیه در قرآن کریم وجود دارد که در باره آسمان صحبت فرموده. اگر به تمام تفاسیر قرآن کریم تا پیش از قرن 17م مراجعه شود، در تفسیر اینگونه آیات، به همان دید ظاهری از آسمان اکتفا نموده و بر اساس هیات بطلمیوس، آیات قرآن را تفسیر کرده اند.


پس از قرن 17م مفسرین، اینگونه آیات را بر اساس نظریه خورشید مرکزی و در عصر فضا، مفسرین جدید، اینگونه آیات را بر اساس علم اخترفیزیک (جدید) تفسیر کرده اند. البته جای تعجب نیست. به عنوان مثال به دو آیه زیر توجه کنید. هر دو آیه با هر سه نظریه، یعنی : 

هم با نظریه کهن "زمین مرکزی" (بطلمیوس). هم با نظریه "خورشید مرکزی" و هم با علم اختر فیزیک که شناخت مرزهای عالم را تا میلیاردها سال نوری پیش برده و از لحاظ قدمت تا 13.8 میلیارد سال به عقب رفته، قابل انطباق هستند.


وَهُوَ الَّذِی خَلَقَ اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ کُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ . و اوست آن کسى که شب و روز و خورشید و ماه را پدید آورد. همه در مدارى [معین] شناورند(انبیاء33)

لَا الشَّمْسُ یَنبَغِی لَهَا أَن تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّیْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَکُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ . نه خورشید را سِزَد که به ماه رسد، و نه شب بر روز پیشى جوید، و هر کدام در سپهرى شناورند.(یس40)


مقصود از "یسبحون" :

طبق نظریه زمین مرکزی، می تواند حرکت ظاهری خورشید به دور زمین باشد.

طبق نظریه خورشید مرکزی، می تواند حرکت وضعی خورشید به دور خودش باشد.

طبق اخترفیزیک جدید، می تواند حرکت انتقالی خورشید به دور مرکز کهکشان باشد.


این تنها یک مثال از انواع تفاسیری بوده که مفسرین تلاش کرده اند، آیات قرآن را مطابق علوم روز تطبیق دهند.


نظریه فرگشت داروین از جمله نظریاتی است که اثبات آن مستلزم تحقیقات گسترده مکانی و زمانی بوده و می باشد. بسیاری از خلاء های علمی این نظریه پس از فوت داروین پر شده است. تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد.

گرچه تمام خلاء های آن پر نشده ولی از جمله عوامل مؤثر در تکمیل این نظریه مهم، که پس از فوت داروین به مدد او آمدند، عبارتند از:

1-کشف و یافتن تعدادی فسیل های مهم که برخی گسست های موجود در نظریه درخت گونه ها را پر کرده اند. اینگونه تحقیقات همچنان ادامه دارند.

2-تعیین عمر زمین که 4،5 میلیارد سال برآورد شده.  این کشف کمک زیادی به تکمیل نظریه فرگشت کرد، چرا که پدید آمدن میلیون ها گونه جاندار، مستلزم صدها میلیون سال زمان برای حیات زمینی است.

3-کشف DNA  و پیشرفت های علم ژنتیک.

4-آزمایش های متعدد توسط بیولوژیست ها، در جهت رفع ابهاماتی که برای خود داروین هم سوال بوده است.


تاریخ علم نشان می دهد که هر نظریه ای تا قبل از اینکه بطور کامل اثبات شود، مخالفانی بین دانشمندان همان رشته علمی داشته است. غیر از اندک کسانی که ممکن است بخاطر حسادت یا رقابت علمی، با نظریات جدید مخالفت کنند، عمدتاً، بر اساس دلایل و مستندات علمی همان رشته مخالفت خود را اعلان می کنند.


برخی دینداران، بدون اطلاع دقیق از مبانی و ریشه های یک نظریه، صرفاً به خاطر مغایرت ظاهری با آیات کتاب مقدس، از دلایل علمی مخالفان نظریه، استفاده می کنند و آن را رد یا نفی می کنند. در حالیکه نزاع بین موافقان و مخالفان هر نظریه علمی، امری طبیعی است تا اینکه در نهایت آن نظریه یا اثبات شود یا کاملاً رد شود.

ورود به نزاع آنها بدون اطلاعات تخصصی، کار دینداران نیست، مگر اینکه در آن رشته علمی تخصص کافی داشته باشند.


در چنین مواردی باید جانب احتیاط را گرفت. دینمدارانی که نظریه فرگشت را با استناد به آیات قرآن کریم رد می کنند، آیا فکر کرده اند اگر در آینده تمام مستندات برای اثبات کامل این نظریه فراهم شود و با تحقیقات وسیع تر، تمام گسست های درختِ گونه ها، پر شود و روزی برسد که تمام بیولوژیست ها، آنرا بپذیرند، در نهایت چه جوابی برای ادعای مخالفت خود خواهند داشت؟

 

در آینده خواهیم گفت که متن کتاب مقدس انعطاف پذیر است. همانطوریکه علیرغم 10 قرن تصور اشتباه مسلمانان مبنی بر گردش خورشید به دور زمین، قرآن در هیچ آیه ای مشخصاً به چنین مطلبی اشاره نفرموده. بنابراین نمی توان بر اساس ظاهر آیات قرآن کریم در خصوص داستان خلقت آدم، نظریه فرگشت را رد و نفی کرد.

به نظر می رسد بهتر است دینداران تا نهایی شدن اثبات یا نفی کامل آن سکوت اختیار کنند.

اگر قرآن کریم به کروی بودن زمین و گردش آن به دور خورشید مستقیماً اشاره می کرد، غیر ممکن بود کسی به اسلام ایمان بیاورد. زیرا پذیرش چنین موضوعی برای مردم 1400 سال پیش، غیر قابل باور بود و یقیناً پیامبر (ص) را دیوانه قلمداد کرده و او را تمسخر می کردند، چنانچه در برخی موارد چنین می کردند.

 

ادامه دارد ...

 


» نظر

عقلانیت ایمانی و عقلانیت تجربی

به نام نور


عقلانیت ایمانی و عقلانیت تجربی


از ویژگی هایی که خالق در فطرت بشر نهاده است، کنجکاوی، پرسشگری، کنکاش، جستجوگری و آزمودن است. بشر غالباً تا چیزی را تجربه نکند آرام نمی گیرد.

تجربه و آزمودن مهمترین عامل بقا و لازمه پیشرفت بشر در همه ابعاد زندگی در روی کره خاکی است. عقلانیتی که بر پایه کنکاش و تجربه استوار باشد، عقلانیت تجربی است. 


حافظ :

خوش بود گر محک تجربه آید به میان

تا سیه روی شود هر که در او غش باشد


در مقابل این ویژگی، خصوصیت دیگری در نهاد بشر است و آن تبعیت محض و بدون چون و چرای مرید و مُحِب از مراد و محبوب است. البته مراد و محبوبی که علیم، حکیم، بصیر، خبیر و ... باشد. در این صورت مرید و محب، نه پرسشگری و کنکاش می کند و نه تردید. ‌

عقلانیتی که بر پایه تبعیت بدون چون و چرا استوار باشد، عقلانیت ایمانی است.


نکته:

مقصود از عقلانیت تجربی همان عقلانیت علمی در تعریفی است که مدرنیته از علم دارد. کنکاش در چراها در گذشته مختص عقلانیت فلسفی بود. از نگاه ساینتیسم، عقلانیت علمی فراتر از عقلانیت فلسفی است. از آنجاییکه از نگاه قرآن کریم ایمان باید بر اساس علم و آگاهی و تعقل باشد لذا مجبور خواهیم بود، دو تعریف از علم ارائه دهیم، علم از منظر قرآن و علم از منظر مدرنیته. در این مقاله جهت پرهیز از دوگانگی در تعریف علم، ترجیحاً عقل تجربی (یا به تعبیری عقل حسی) را در ترازوی مقایسه با عقل ایمانی قرار می دهیم.


به نظر می رسد خداوند متعال با دستور:

وَلَا تَقْرَبَا هَ?ذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَکُونَا مِنَ الظَّالِمِینَ، 

به آدم، خواست دو ویژگی مهم، یعنی، عقلانیت تجربی و عقلانیت ایمانی را در او بیازماید.


در این آزمون، عقلانیت تجربی بر عقلانیت ایمانی آدم غلبه کرد و او علیرغم دستور خداوند متعال، به درخت نزدیک شد. او نزدیک شد تا دلیل نهی خداوند را با تجربه کردن بفهمد.


عقلانیت ایمانی یا همان تبعیت محض بدون چون و چرا لازمه زندگی بهشتی یا عالم بهشت بود. وقتی عقلانیت تجربی آدم که خاص زندگی زمینی یا این عالم است بر عقلانیت ایمانی چیره شد. از آن پس، بهشت مکان مناسبی برای زندگی آدم نبود.


چون عقلانیت تجربی مناسب حیات بهشتی یا عالم بهشت نبود، بکارگیری این نوع عقلانیت در عالم بهشت، عملی پلید یا شیطانی محسوب شد. در هر عالمی، هر عملی که بر خلاف قوانین آن عالم باشد، از منظر قران کریم، عملی پلید یا شیطانی محسوب می شود.


آیات 65 تا 82 کهف داستان حضرت موسی (ع) و آن شخصی (خضر) که از جانب خداوند، رحمتی به او عطا شده بود بیان شده است. در این داستان، ذکر شده که آن شخص سه عمل انجام می دهند و هربار عملش مورد اعتراض موسی قرار می گیرد. اعتراضات موسی نهایتاً موجب جدایی او از آن شخص می شود.

این داستان مشابه داستان آدم در بهشت است با این تفاوت که پرسشگری یا عقلانیت تجربی موسی(ع)، به دو دلیل نه عملی پلید یا شیطانی محسوب شده و نه مورد سرزنش واقع شده است.

1- کنکاش و پرسشگری یا عقلانیت تجربی جزو قوانین طبیعی این عالم است ولی جزو قوانین طبیعی عالم بهشت آدم نبود.

2- موسی یقین نداشت که آن شخص از خداوند دستور می گیرد یا به عبارتی اطمینان نداشت که او از اسرار غیب و آینده اطلاع دارد ولی آدم اطلاع داشت که نهی او از نزدیک شدن به درخت، دستور خداوند است.


اگر موسی اطمینان پیدا می کرد که آن شخص از خداوند دستور می گیرد، قطعاً از عقلانیت ایمانی خود بهره برداری می کرد، درست مانند زمانی که به خود حضرت وحی می شد.


این داستان دو نوع دیدگاه یا دو نوع بینش مختلف را روایت کرده است. یک نوع بینشی که خواستش تابعیت محض بر مبنای عقلانیت ایمانی یا به عبارتی عقل دینی است و نوع دیگری که خواستش پرسشگری بر مبنای عقلانیت تجربی یا عقل فلسفی است. در این داستان، پرسشگری یا عقلانیت تجربی موسی نه مذموم است و نه گناه محسوب شده.


در عالم فرشتگان، تبعیت محض بی چون و چرا یا همان عقلانیت ایمانی، اساس عالم آنها را تشکیل می دهد. وقتی خداوند دستور داد که همه فرشتگان به آدم سجده کنند (یا به تعبیری در خدمت آدم باشند) بر اساس عقلانیت ایمانی هیچ فرشته ای حق چون و چرا نداشت. چنانچه عرض شد، در هر عالمی عملی خلاف قوانین آن رخ بدهد، آن عمل از منظر قرآن کریم، شیطانی محسوب می شود. به همین دلیل سجده نکردن ابلیس، عملی پلید یا شیطانی محسوب شد.


نمونه های فراوانی از اعمالی که در این عالم، پلید یا شیطانی محسوب شده اند در قرآن کریم به آنها اشاره شده است.

این اعمال موجب تباهی سه گروه می شوند.

الف) آسمان و زمین : 17 و 18 حجر ، 7 صافات

ب) حیات زمینی : 119 نساء

ج) انسان : 

168 بقره : محروم کردن از چیزهای پاک و حلال

208 بقره : عدم اطاعت از خداوند

268 بقره : وعده به فقر (ایجاد یأس) و گرایش به زشتی

200 آل عمران : ترس

38 نساء : انقاق برای ریا

176 نساء : کفرورزی و حمایت از طاغوت

120 نساء : سرگرم شدن به آرزوهای بیهوده

90 مائده : شراب و قمار و تقدس بتان

68 انعام : فراموشی از امور خیر

27 اعراف : آشکار کردن بدی های دیگران

5 یوسف : گول زدن دیگران و نیرنگ بازی

42 یوسف : فراموشی تقاضای نیازمند و بی توجهی به خواسته او

100 یوسف : اختلاف افکنی بین دیگران

63 نحل : آراستن و زیبا جلوه دادن اعمال بد

27 اسراء : اسرافکاری

15 قصص : کشتن انسانی که سزای عملش کشتن نیست.

10 مجادله : نجوا


از وسوسه های شیطانی یا فکر کردن به اعمال پلید که بر خلاف نظام این جهان است باید به خداوند پناه برد:

وَإِمَّا یَنزَغَنَّکَ مِنَ الشَّیْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ . و اگر از شیطان وسوسه اى به تو رسد به خدا پناه ببر زیرا که او شنواى داناست( اعراف200)


در چند آیه از قرآن کریم، از پرسش گری و تجربه گرایی حضرت ابراهیم، سخن به میان آمده و اساساً منشاء گرایش حضرت ابراهیم (ع) به توحید، غَلَیان عقلانیت تجربی او بود. همچنین پرسشگری او از چگونگی زنده شدن مردگان و چون و چرای او از فرشته عذاب قوم لوط ریشه در عقلانیت تجربی او داشت در حالیکه تسلیم او در برابر دستور ذبح اسماعیل (ع) در خواب ریشه در عقلانیت ایمانی او داشت. در فاصله چند روزی که او خواب ذبح اسماعیل را می دید تا زمانی که با مشورت و اجازه ی او اقدام به این کار کرد بین عقلانیت ایمانی و عقلانیت تجربی او کشمکشی مکرر رخ داده است تا نهایتاً عقلانیت ایمانی اش بر عقلانیت تجربی اش غالب می شود. 


چنانچه عرض شد، عقلانیت تجربی در بهشت آدم، گناه و خطا بود  ولی در حیات زمینی خطا محسوب نمی شود بلکه یک ضرورت است.

وَالَّذِینَ إِذَا ذُکِّرُوا بِآیَاتِ رَبِّهِمْ لَمْ یَخِرُّوا عَلَیْهَا صُمًّا وَعُمْیَانًا . 

[از ویژگی های عباد الرحمن] و کسانى اند که چون به آیات پروردگارشان تذکر داده شوند، کر و کور روى آن نمى افتند.(فرقان73)


طبق آیه "فَتَکُونَا مِنَ الظَّالِمِینَ" خطای آدم از نگاه قرآن کریم ظلم به آدم محسوب شد. زیرا راحتی و آسایش بهشت را از دست داد و سختی، عسرت و گرفتاری حیات زمینی با انواع مشکلاتش پیش روی او و نسلش قرار گرفت.


با توجه به اینکه لازمه زندگی بر روی کره زمین، تجربه گرایی یا عقلانیت تجربی است، حضرت علی (ع) بارها و بارها بر این امر تاکید کرده اند. ده ها روایت در باب اهمیت تجربه و علمی که بر مبنای تجربه استوار باشد از پیامبر (ص) و ائمه معصومین (ع) وجود دارد.

علی (ع) فرموده اند : 

کفى بالتَّجارِبِ مُؤدِّبا . تجربه ها بهترین آموزگارند . (غررالحکم7016)

رأیُ الرّجُلِ على قَدْرِ تَجرِبَتِهِ . اندیشه مرد به اندازه تجربه اوست. (غررالحکم5426)

حِفْظُ التَّجارِبِ رأسُ العَقلِ . اندوختن تجارب ریشه خرد است. (غررالحکم4916)


کاملا روشن است که مقصود حضرت علی (ع) این نیست که  تجربه های دیگران را هم، خودمان مجدداً بیازماییم. بلکه باید از تجربه دیگران و گذشتگان درس گرفت.

تجربه صرفاً معطوف به فرد نیست. جامعه انسانی نیز به منزله یک موجود هوشمند، از تجربیات تاریخی خود باید درس بگیرد.


لازمه زیستن بر روی کره زمین، کسب علوم تجربی است. کسانی که تحت لوای دین، به انحاء مختلف در صدد تضعیف علوم تجربی هستند، یا دین را درست نفهمیده اند یا انسان را نشناخته اند. یا چون از علوم تجربی بی اطلاع هستند، در صدد القای تضارب دین و علوم تجربی (ساینس) هستند.


بشر در هیچ لحظه ای از تاریخ حیاتش بی نیاز از علوم تجربی نبوده و نیست. فقط مراتبش متفاوت بوده. حتی زمانی که غارنشین بوده و از سنگ، ابزاری برای شکار حیوانات می ساخته و یا از گیاهان برای درمان خود استفاده می کرده، همه و همه جزو علوم تجربی آن عصر بوده اند.


هیچ تناقض، تضاد و تضاربی بین عقلانیت ایمانی یا عقل دینی و عقلانیت تجربی یا عقل فلسفی در دین و قرآن کریم وجود ندارد. این دو به منزله ی دو بال برای صعود انسان به قله های کمال معنوی و مادی است.


علوم تجربی و عقلانیت تجربی، در ارتقای نگرش بشر به هستی یا هستی شناسی تاثیر بسیار مهمی داشته اند. علوم تجربی به ما می آموزند که روز به روز از تصورات و بافته های ذهنی خود نسبت به خداوند فاصله بگیریم و به هر میزان که دانش ما افزایش می یابد، بهتر از گذشته او را بشناسیم.



... ادامه دارد

 


» نظر

زبان خداوند چیست؟


به نام خدا


زبان خداوند چیست؟


هر زبانی در سیر تاریخی خود همواره دچار تغییر و تحول است. زبان صرفاً تابع مرز سیاسی و جغرافیایی نیست. لغات زبان ها مانند مولکول های سیالات، در یکدیگر نفوذ می کنند. در هر زبانی، نخبگان آن هستند که به زبان غنا و عمق می دهند.

برخی زبان ها مانند برخی گونه های جانوری به دلایل مختلف، محدود یا بعضاً منقرض شده اند.


فرهنگ، آداب، سنن، علم، دین، عرفان، فلسفه، فنآوری، اخلاق، هنر، حکمت، آموزش، حکومت، قدرت، فکر، منابع، جغرافیای طبیعی و سیاسی، موقعیت ژئوپلیتیک، نخبگی، سخنوری، نویسندگی، شعر و ... از جمله علل و عوامل موثر در ماندگاری زبان هستند.


مثلاً، سعدی مهمترین نقش را در دوام و ماندگاری زبان و ادبیات فارسی داشته است. سعدی محصول چند علت از علل فوق است: نخبگی، حکمت، آموزش، دین، اخلاق، فکر، فرهنگ و هنر. البته که جهانگردی سعدی نقش مهمی در شخصیت او داشته ولی عمده عللی که به آنها اشاره شد بی ارتباط با جهانگردی او نیستند.


وقتی کسانی چون فردوسی، حافظ، سعدی، مولوی و ... قادر بوده اند اینچنین به زبان فارسی عمق و غنا ببخشند که برای قرن ها آنرا ماندگار و استوار سازند، برای خداوند این امر بسیار سهل و آسان است، البته به شرطی که اصطلاحات و لغات زبان از لحاظ کمّی و کیفی توانایی لازم برای تکمیل شریعت را داشته باشند. چنانچه  برخی معتقدند زبان فارسی نسبت به زبان آلمانی در فلسفه و حقوق نارساست و شاید علت کاربرد لغات و اصطلاحات عربی در فارسی برای دو رشته مورد نظر همین باشد. 

شایان ذکر است، معرفت دینی به ویژه اسلام، در جهت دهی فکری آثار نامبردگان نقش مهمی داشته است.


اگر قرآن کریم به زبان عربی نازل نمی شد، نه تنها زبان عربی از مرزهای حجاز خارج نمی شد بلکه شاید روبه زوال و نیستی می رفت. زیرا قبل از اسلام مهمترین عاملی که باعث غنای زبان عربی در سرزمین حجاز شده بود، شعر بود. بقیه موارد ذکر شده در حدی نبودند که باعث دوام و گسترش زبان عربی شوند. ضمن اینکه پیش از اسلام، منطقه حجاز، چندان مورد توجه امپراتوری های بزرگ نبوده.


غالب دانشمندان بزرگ اسلامی، فارسی زبان بوده اند. آنها برای فهم و تفسیر قرآن کریم، به عراق سفر می کردند و به حدی بر ادبیات عرب تسلط پیدا می کردند که همه آثار خود را به عربی می نوشتند. بزرگترین دانشمندان عرب زبان جزو شاگردان دانشمندان ایرانی بوده اند.

شش منبع مهم دینی اهل سنت بعد از قرآن کریم، عبارتند از: 

صحیح بخاری : محمد بخارایی، اهل ازبکستان

صحیح مسلم : مسلم نیشابوری، اهل خراسان

سنن ابوداود : حافظ ابوداود سجستانی، اهل سیستان

سنن ترمذی : محمد تِرمِذی، اهل ازبکستان مرز افغانستان

سنن نسائی : حافظ نسائی، اهل ترکمنستان

سنن ابن ماجه : محمد ابن ماجه، اهل قزوین


از آنجائیکه خداوند متعال، قرآن کریم را به زبان عربی نازل فرموده، زبان عربی مورد احترام ما مسلمانان قرار گرفت. همانند حرمتی که برای کعبه و مقبره پیامبر (ص) یا برای رمضان و برخی روزها قائل هستیم. اگرنه، هیچ قداست ذاتی بین زبان ها، مکان ها و زمان ها از این حیث وجود ندارد. 


زبان، مکان و زمان خاصی برای خداوند قائل شدن، به معنی محدود کردن او است. او بر هر زبانی قادر است سخن بگوید. زبان و سخن، ابزار انتقال مفاهیم و معانی هستند. خداوند محتاج ابزار نیست. این ما هستیم که برای درک اراده و مقصود خداوند محتاج زبان هستیم.


تنها نکته ای که در انتقال زبان قرآن به سایر زبان ها باید رعایت شود، انتقال دقیق مفاهیم است. متاسفانه برخی از مترجمین در انتقال مفاهیم دچار اشتباه می شوند. مثلاً برخی، تمام لغات زیر را "گناه" ترجمه کرده اند: ذنب، معصیت، اثم، سیئه، جرم، حرام، خطیئه، فسق، فساد، فجور، منکر، فاحشه، خبث، شر، لمم، وزر، ثقل، تختان، حنث. گرچه ممکن است برخی لغات، معادل فارسی نداشته باشند ولی با تعریف و توضیح می توان مفاهیم و معانی را منتقل کرد.


برخی مبلغان دینی دچار غُلو شده اند و از روایات چنین استخراج کرده اند که زبان اهل بهشت، عربی است. درحالیکه زبان، فقط ابزاری جهت انتقال مفاهیم برای زندگی و رفع حاجات این جهان است. بسیار ساده انگاری است اگر تصور کنیم جنس بهشت از جنس همین جهان است. آیاتی که وصف بهشت را فرموده اند، برای فهم ماست. اگر جنس بهشت از  جنس کره زمین باشد، هزاران سوال مبهم در حوزه های متعدد قابل طرح است.

اگر تعدادی کر و لال که قادر به مطالعه و نوشتن به زبان های مختلف دنیا باشند کنار همدیگر قرار گیرند، بدون نوشتن حتی یک کلمه و فقط با ایما و اشاره قادر هستند مقصود و منظور همدیگر را دقیقاً متوجه شوند، بدون تکلم با زبان صوتی یا گویشی.


هیچ ضرورتی ندارد که طلب حاجت از خداوند به زبان عربی باشد. تنها اذکار نماز و حج است که توصیه شده به زبان خود قرآن قرائت شود. در مقاله دیگری علت آن تشریح خواهد شد.


 


» نظر

اشک چشم و گریه در اسلام



به نام خدا


اشک چشم و گریه در اسلام

1- چشم در برابر انواع مختلف تحریکات با جاری کردن اشک، سلامت خود را تامین می کند.
2- در میان انواع تحریکات، برخی گفته اند، غم و اندوه باعث تولید موادی در بدن می شود که با اشک از بدن خارج می شوند و موجب می شود آدمی، احساس آرامش کند. لذا توصیه شده حتماً غم و اندوه خود را با گریستن در خلوت، از وجودتان خارج کنید. اما باید توجه کرد که گریه در مقابل اطرافیان، موجب تشدید غم و اندوه آنان می شود.
 معصومین (ع) بسیار تاکید کرده اند که در برابر مشکلات و مصائب با یاد خدا و توکل بر او صبر و شکیبایی کنید و بی تابی نورزید و تلاش کنید با تغییر شرایط زندگی، غم و اندوه را از خود دور کنید تا جسم و روانتان دچار آسیب نشود.

مطابق آیه 84 یوسف، حضرت یعقوب (ع)، اندوه خود را فرو می برده (و آشکار نمی کرده). در این آیه صحبتی از گریه نفرموده ولی مفسرین نوشته اند سفیدی چشمان یعقوب ناشی از گریه (البته در خلوت) بوده است.
وَتَوَلَّى? عَنْهُمْ وَقَالَ یَا أَسَفَى? عَلَى? یُوسُفَ وَابْیَضَّتْ عَیْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ کَظِیمٌ. و از آنان  روى گردانید و گفت اى دریغ بر یوسف و در حالى که اندوه خود را فرو مى خورد چشمانش از اندوه سپید شد(یوسف84)

خطبه 235 نهج البلاغه (ترجمه شهیدی) :
از سخنان حضرت علی (ع) هنگام غسل و کفن پیامبر گرامی اسلام (ص) : ... و اگر نه این است که به شکیبایی امر فرمودی، و از بیتابی نهی نمودی، اشک دیده را با گریستن بر تو به پایان می رساندیم. و درد همچنان بی درمان می ماند، و رنج و اندوه، هم سوگند جان، و  این زاری و بیقراری در فقدان تو اندک است، لیکن مرگ را باز نتوان گرداند، و نه کس را از آن توان رهاند.، پدر و مادرم فدایت، ما را در پیشگاه پروردگارت به یاد آر و در خاطر خود نگاه دار.

3- نوع دیگری از گریستن، گریه ای است که در خلوت و در برابر معبود هنگام عبادت و طلب عفو از خداوند صورت می گیرد. این گریه نوعی شادی و شعف، توام با امید به دنبال دارد.
... الَّذِینَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى? ذَ?لِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا یَسْتَکْبِرُونَ ... کسانى را  که گفتند ما نصرانى هستیم نزدیکترین مردم در دوستى با مؤمنان خواهى یافت زیرا برخى از آنان دانشمندان و رهبانانى اند که تکبر نمى ورزند(مائده82)
 وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى? أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ
و چون آنچه را به سوى این پیامبر نازل شده بشنوند مى بینى بر اثر آن حقیقتى که شناخته اند اشک از چشمهایشان سرازیر مى شود مى گویند پروردگارا ما ایمان آورده ایم پس ما را در زمره گواهان بنویس(مائده83)

4- نوع دیگری از گریستن، گریه ای است که آدمی تلاش می کند برای اظهار محبت به کسانی که دچار مصیبتی شده اند انجام دهد تا با اظهار همدردی از آلام همنوع خود بکاهد و به آنها دلگرمی بدهد. این نوع گریه، گاهی از سر علاقه و اشتیاق صورت می گیرد.
 وَلَا عَلَى الَّذِینَ إِذَا مَا أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُکُمْ عَلَیْهِ تَوَلَّوا وَّأَعْیُنُهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا یَجِدُوا مَا یُنفِقُونَ
و [نیز] گناهى نیست بر کسانى که چون پیش تو آمدند تا سوارشان کنى [و] گفتى چیزى  پیدا نمى کنم تا بر آن سوارتان کنم برگشتند و در اثر اندوه از چشمانشان اشک فرو مى ریخت که [چرا] چیزى نمى یابند تا [در راه جهاد] خرج کنند(توبه92)

در مواقعی که به کسی مصیبتی وارد شده باید توجه نمود که جهت اظهار همدردی در گریستن زیاده روی نشود و با صحبت های آرامش بخش، مصیبت زده را به آرامش دعوت کرد.

5- نوع دیگری از گریستن، گریه ای است که شیعیان در مراسم عزاداری به نمایش می گذارند. در اینگونه مراسم همواره تلاش شده و می شود که بین ائمه (ع) و شیعیان یک رابطه عاطفی و عاشقانه برقرار شود تا با اهداف ذیل استمرار و تداوم داشته باشد.
الف: ابراز هویت
ب: اعتراض به حاکمان
پ: وحدت و همدلی
ت: دفاع از مظلوم
ث : حفظ شعائر
ج : ظلم ستیزی

پیامبر اسلام (ص) فرموده اند: خیر الامور اوسطها. بنابراین اگر در کمیت و کیفیت مراسم عزاداری و گریه و زاری زیاده روی بشود، از تاثیر گذاری آن کاسته می شود.
 مهمترین چالشی که فراروی هر نوع رسم، آداب و سنن اجتماعی وجود دارد، تغییر، انحراف و خروج از مسیر اصلی است. لذا رسوم به ویژه رسوم مذهبی، باید دائماً توسط فرهیختگان، هدایت، کنترل و رهبری شود که هدف اصلی نهضت  عاشورا فراموش نشود.
 روایات ساختگی در این خصوص کم نیستند. بنابراین باید با افزایش آگاهی، از آمیختن خرافات و دروغ به اینگونه مراسم، ممانعت به عمل آید.


» نظر

یک لطیفه ی قابل تامل به مناسبت سفر هاوکینگ به جهان آخرت


به نام خدا 


یک لطیفه ی قابل تامل به مناسبت سفر هاوکینگ به جهان آخرت :


وقتی شنیدم او فوت کرده، گفتم خدا رحمتش کند، خدمت بزرگی به علم کرد.

کسی گفت : هاوکینگ 50 سال تلاش کرد اثبات کند خدا وجود ندارد، شما می گویید خدا رحمتش کند. ؟!


اتفافا، می خواهم عرض کنم که جمله ام را با آگاهی گفتم.

بنده هنوز معتقدم، او خداوند حقیقی و واقعی عالم را نفی نکرد و منکر نشد.


نه او و نه هیچکس دیگر، اگر خداوند رب العالمین را به درستی بشناسد هرگز نمی تواند او را نفی کند.

او خداوندی را نفی کرد که افراد بشر که یکی از آنها هاوکینگ است در ذهن خود، ساخته و پرداخته اند.


من فکر می کنم از میلیاردها انسان در جهان، غیر از پیامبران، تعداد محدودی بوده و یا هستند که خداوند را به درستی درک کرده اند.

ایمان به قرآن کریم و ایمان به خداوندی که خودمان در ذهنمان پرورانده ایم به معنی شناخت دقیق و صحیح خداوند واقعی عالم نیست.


اگر به قرآن کریم نظری بیافکنیم، خواهیم دید، کافران کسانی بودند که وجود مقدس پیامبر (ص) را درک کردند و دیدند که راستگوتر از او در عالم وجود ندارد ولی او را دروغگو خطاب کردند.

متهم کردن پیامبر گرامی اسلام به دروغگویی ، نشانه جهالت، حماقت، بی خردی و ... است که بعید است هاوکینگ از آن دسته باشد.

مگر به جز از طریق خود پیامبر می شود خداوندی که از زبان او برای مردم توصیف شده را ، شناخت؟


آنقدر که هاوکینگ به موضوع خداوند فکر کرده است، بسیاری از دینداران فکر نکرده اند.


گفته اند او کتاب طرح بزرگ را برای تامین هزینه های هنگفت نگهداری و سفرهایش منتشر کرد. رحمت واسعه و بی انتهای خداوند دست او را باز می گذارد که در جهت نفی خداوند خیالی اش مطلب بنویسد تا رزقش تامین شود.

داوکینز علیرغم تلاش مجدانه اش در اشاعه و تبلیغ تفکر اتئیسم، چندی پیش اقرار کرد که خداباوری بیشتر از گذشته در حال گسترش است.


تمام تلاش هایی که در این مسیر صورت می گیرد، راه را برای شناخت و درک بهتر خداوند حقیقی عالم بازتر و روشن تر می کند. به همین دلیل گفته اند : گر جمله کائنات کافر گردند، بر دامن کبریاش ننشیند گرد.



قرآن در آیه ای فرموده نماز بجا آورید.

در آیه ای دیگر فرموده وای بر نمازگزاران.

من چطور می توانم، مطمئن باشم که مشمول آیه اول هستم یا دوم.


یک بار از یکی از بزرگان دینی که در قید حیات هستند شنیدم که فرمودند 99 درصد دینداران مشرک هستند. این موضوع اصلا جای تعجب ندارد. در سخنان و ادعیه ائمه اطهار (ع) هویداست.

اگر برخی ظرافت های آیات و روایات آشکار شوند، مردم مایوس می شوند و از دین فاصله می گیرند.

خداوند بخشنده است و شرک بنده ی حقیر را می بخشد اما این صفت خداوند دلیل بر تایید و صحت خداشناسی بنده نیست. ای بسا خداشناسی هاوکینگ از بنده دیندار دقیق تر و صحیح تر باشد.


ضمن اینکه بلغور کردن چند تا برهان فلسفی هم دلیلی بر درک دقیق از خداشناسی نیست.


داستان موسی و شبان در مثنوی مولوی گرچه ممکن است یک روایت ساختگی باشد ولی داستانی بسیار پر محتوی و عمیقی در موضوع خداشناسی است. چنین می نماید که خداشناسی شبان بسیار سطحی و دور از حقیقت است، اما چه بسا افکار همه ما از منظر باریتعالی خیلی با افکار شبان بی شباهت نباشد. تنها چیزی که باعث می شود، فکر کنیم با شبان فاصله داریم کبر و خود بزرگ بینی ماست.


رد و طرد فکر فلسفی را در کلام مولوی (ره) به روشنی می توان ملاحظه کرد.


تایید و تاکید بر عشق در کلام هاوکینگ، بسیار قابل تامل است. همان چیزی که مولوی هزاران بیت درباره اش سروده است.


امروزه اگر کسی بدون مطالعه فیزیک، و صرفاً با مطالعه الهیات، مدعی، فلسفه دانی بشود، ادعای ضعیف و سستی است.

اکنون خود غربی ها برای جبران ضعف فلسفه، در تلاش هستند که بین دو رشته فلسفه و فیزیک ،از طریق مباحثه و دروس مشترک، و همچنین نشست های علمی، اتحاد و همدلی برقرار کنند.

(برای اطلاعات بیشتر در خصوص چگونگی رفع ضعف فلسفه به دلیل دوری از فیزیک به سخنرانی دکتر گلشنی، استاد فیزیک دانشگاه شریف مراجعه فرمائید).


خداوند همه رفتگان را بیامرزد.


» نظر

ماه میهمانی خدا

 


ماه میهمانی خدا


آیات صیام، سوره بقره آیات 183 تا 187

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ. اى کسانى که ایمان آورده اید روزه بر شما مقرر شده است همان گونه که بر کسانى که پیش از شما [بودند] مقرر شدهبود باشد که پرهیزگارى کنید(183) 

أَیَّامًا مَّعْدُودَاتٍ فَمَن کَانَ مِنکُم مَّرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعَامُ مِسْکِینٍ فَمَن تَطَوَّعَ خَیْرًا فَهُوَ خَیْرٌ لَّهُ وَأَن تَصُومُوا خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُمْ تَعْلَمُونَ. [روزه در] روزهاى معدودى [بر شما مقرر شده است] [ولى] هر کس از شما بیمار یا در سفر باشد [به همان شماره]تعدادى از روزهاى دیگر [را روزه بدارد] و بر کسانى که [روزه] طاقت فرساست کفاره اى است که خوراک دادن بهبینوایى است و هر کس به میل خود بیشتر نیکى کند پس آن براى او بهتر است و اگر بدانید روزه گرفتن براى شمابهتر است(184) 

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ وَمَن کَانَ مَرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ یُرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلَا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ وَلِتُکْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ. ماه رمضان [همان ماه] است که در آن قرآن فرو فرستاده شده است [کتابى ] که مردم را راهبر و [متضمن] دلایلآشکار هدایت و [میزان] تشخیص حق از باطل است پس هر کس از شما این ماه را درک کند باید آن را روزه بدارد وکسى که بیمار یا در سفر است [باید به شماره آن] تعدادى از روزهاى دیگر [را روزه بدارد] خدا براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمى خواهد تا شماره [مقرر] را تکمیل کنید و خدا را به پاس آنکه رهنمونیتان کرده استبه بزرگى بستایید و باشد که شکرگزارى کنید(185) 

وَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَلْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ. و هرگاه بندگان من از تو در باره من بپرسند [بگو] من نزدیکم و دعاى دعاکننده را به هنگامى که مرا بخواند اجابت مى کنم پس [آنان] باید فرمان مرا گردن نهند و به من ایمان آورند باشد که راه یابند(186) 
 ... وَکُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَکُمُ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّیَامَ إِلَى اللَّیْلِ ... و بخورید و بیاشامید تا رشته سپید بامداد از رشته سیاه [شب] بر شما نمودار شود سپس روزه را تا [فرا رسیدن] شب به اتمام رسانید ... (187) 



روزه ی مسافر

آیا هر مسافری الزاماً باید در سفر روزه خود را افطار کند؟

خداوند در آیه 185 سوره بقره، فرموده : یُرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلَا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ ، خدا براى شما آسانى مى خواهد و براى شما دشوارى نمى خواهد. به همین دلیل فرموده مریض(کسی که دچار کسالت، نقصان، ضعف، ناراحتی، ناخوشی، بیماری، مشکل، درد و زیان شده است) و مسافر به تعداد روزهایی که نمی توانند روزه بگیرند، در وقت دیگری تکمیل کنند.

مطابق"وَلَا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ" در آیه 185 بقره، خداوند متعال علت به تعویق انداختن روزه ی مریض و مسافر را سخت و دشوار بودن آن بیان فرموده، ضمن اینکه روزه داری را برای آنها حرام نفرموده است. به نظر می رسد علت عدم وجوب روزه بر مسافر، جابجایی و نقل مکان نیست، بلکه سختی و عسرت است.

در گذشته هیچگونه امکاناتی در راه برای مسافران فراهم نبوده الّا مرکب و توشه ای که با خود می برده اند. مسافرت توام با رنج و مشقت و سختی بوده. وقتی کاروانی سفر می کرده، به علت تشنگی، گرسنگی، خستگی، سرمازدگی، گرمازدگی و مشکلات دیگر، برخی مسافران یا به مقصد نمی رسیدند یا به موطن خود باز نمی گشتند.

اما اکنون، با وجود امکانات فراوان در راه ها و تسهیل در ایاب و ذهاب، اگر مسافر در سختی و عسرت نباشد دلیلی ندارد که روزه اش را به تعویق بیاندازد. با امکانات امروز، حتی برخی مسافرت ها نه تنها سخت و دشوار نیست بلکه گاهی سفر از حضر لذت بخش تر است. 

در مورد مریض نیز چنین است، یعنی اگر شخص مریضی تشخیص بدهد روزه برایش مشکل آفرین است و مریضی اش را شدت می دهد می تواند بعداً بگیرد ولی همه مریض ها چنین وضعیتی ندارند ، روزه حتی برای برخی مرض ها مفید است. گاهی هم ممکن است شخصی توانایی روزه گرفتن داشته باشد ولی کمبود آب برایش زیانبار باشد، طبیعی است به قدر رفع ضرورت می تواند آب بنوشد.

یعنی همانگونه که مرض، شرط کافی برای به تعویق انداختن آن نیست، سفر نیز شرط کافی برای به تعویق انداختن آن نیست. بلکه آنطور که از آیه می توان برداشت کرد، وضع حال مریض یا مسافر است که تعیین کننده بجا آوردن یا به تعویق انداختن این فریضه است نه عنوان مریض یا عنوان مسافر برای فرد روزه گیر.

خداوند خودش فرموده او خواسته بر انسان سهل بگیرد. توجه به برخی قواعد جزئی و ترس و نگرانی از عدم صحت اجرای آنها، آدمی را با بخش مهمی از دین که رابطه عاشقانه انسان با خدای تعالی است، باز می دارد

متوقف شدن در کلمه ی مسافر، سوالات بسیاری را به دنبال خواهد داشت: بعد مسافت، مدت مسافرت، اسکان در بیش از یک مکان، دائم السفر بودن، حد ترخص، بلاد کبیره و بسیاری ابهامات دیگر، که باید همه آنها تشریح شوند. طبیعتاً، نتیجه ی گستردگی احکام، تشتت آرا خواهد بود بطوریکه معمولاً برای هر حکمی فتاوای مختلفی از فقها صادر می شود. عدم حکم واحد، مسئله تقلید را تحت الشعاع قرار می دهد که این نیز خالی از اشکال نیست. یادم هست، زمانی که امام خمینی (ره) در قید حیات بودند، حکم بلاد کبیره ی ایشان، سوالات بسیاری را ایجاد کرد که احکام جداگانه ای برای آنها وضع شده بود. پس از ارتحال ایشان، اکثر مقلدین، در این حکم به فقهای دیگر رجوع کردند.


با توجه به ادامه آیه شریفه، که فرموده: وَلِتُکَبِّرُوا اللَّهَ ، خدا را بزرگ بدارید، مسئولیت این امر را به عهده خود انسان گذاشته است. اگر انسان، خدای متعال را با عظمت و بزرگی یاد کند و بداند که خدا شاهد و ناظر اعمال اوست و بداند خدای متعال آنقدر خبیر و علیم است که حتی از اراده ذهنی انسان قبل از انجام عمل مطلع است، محال است یک مومن به خودش اجازه بدهد برای فرار از روزه مسافرت کند و یا صرف مبتلا شدن به هر مرضی، روزه نگیرد. ولی هرگاه خدا را بزرگ نپنداریم و او را مانند خودمان تصور کنیم برای روزه و یا فرار از هر فریضه دیگری، آنرا توجیه می کنیم و به اصطلاح دنبال کلاه شرعی می گردیم. کلاه شرعی، در حقیقت راه گریزی از احکام است.

یک مومن پارسا، هیچگاه دنبال توجیه رفتار خودش برای فرار از فرائض نیست. اگر تشخیص بدهد موقع مریضی یا مسافرت، روزه برایش عسرت و سختی دارد و مشکل زاست، آنرا به تعویق می اندازد، اگر نه، فریضه را انجام می دهد و به تعویق نمی اندازد.

بسیاری احکام عبادی که لازمه رابطه قلبی و قرابت و دوستی انسان با خداست همینطور هستند. مسلمان بودن به معنی گسترده کردن احکام دین نیست. مهم نیّت و رابطه قلبی انسان مومن با الله است. 


اینجانب فقیه نیستم که درباره احکام عبادی فتوی بدهم. این مقاله دیدگاهم در خصوص آیات شریفه ی مورد نظر است. اطمینان هم ندارم که نظرم در این باره دقیق باشد اما شاید این نوشتار مقدمه ای باشد برای اینکه در باره احکام اسلامی بیشتر تامل و تدبر کنیم. 


احمدحسین احدی

5/3/96



» نظر
   1   2   3   4      >